بلا تار کارگردان مجار از دنیا رفت

خبرگزاری مهر: به گفته گاردین، بلا تار فیلمساز مجارستانی که برای فیلم‌های طولانی، چالشی و فیلمبرداری زیبای آنها از جمله «تانگایشان شیطان»، «هارمونی‌های ورکمایستر» و «مردی از لندن» مشهور بود، در ۷۰ سالگی درگذشت.

انجمن هنرمندان سینمای مجارستان در بیانیه‌ای خبرداد که تار امروز (سه‌شنبه) پس از یک بیماری طولانی و جدی از دنیا رفت.

تار در دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ با نمایش فیلم‌هایش در سطح بین‌المللی به شهرت رسید که بخشی از این شهرت را مدیون زمان بیش از حد طولانی فیلم‌هایش، از جمله فیلم ۷.۵ ساعته «تانگایشان شیطان» بود. البته بخش دیگر شهرت ایشان نیز بیان قطعی او از بدبختی اروپای میانه بود. ایشان در مصاحبه‌ای با پیتر بردشاو در سال ۲۰۲۴ و در حالی که از سال ۲۰۱۱ بازنشسته شده بود، فرمودکه فیلم‌هایش اشتباه درک شده‌اند.

ایشان گفت: فقط می‌پرسم وقتی بعد از تماشای فیلم من از سینما بیرون آمدید چه احساسی داشتید؟ آیا احساس قوی‌تری داشتید یا ضعیف‌تر؟ این سوال اصلی است. من می‌خواهم شما قوی‌تر باشید.

سبک فیلمسازی بلا تار بر فیلمسازان متنوعی مانند گاس ون سنت (که فیلم «جری» او در سال ۲۰۰۲ ادای احترامی مستقیم به ایشان بود) و لاسلو نمش، دیگر فیلمساز مجارستانی، که به عنوان دستیار کارگردان در سال ۲۰۰۸ در اقتباس از ژرژ سیمنون با فیلم «مردی از لندن» با ایشان همکاری کرده بود، تأثیر گذاشت. بسیاری از فیلم‌های او با همکاری شریکش، آگنس هرانیتسکی که ابتدا تدوینگر فیلم‌های بلند او بود و از فیلم «هارمونی‌های ورکمایستر» به بعد به عنوان کارگردان مشترک شناخته شد؛ ساخته شده‌اند.

مایک داونی ‌تهیه‌کننده و رئیس آکادمی فیلم اروپا با تائید این خبر گفت: سینما یکی از قهرمانان واقعی خود را از دست داده است. یکی از استثنایی‌ترین صداهای زمان ما، ترکمان کرده است. در زمانی که به نظر می‌رسد ارزش‌های اساسی انسانی فراموش می‌شود، فیلم‌های تار هنوز هم به طرز باشکوهی متفاوت هستند و به طرز عجیبی قدرتمند باقی می‌مانند. سینمای اروپا عمیقاً جای خالی او را احساس خواهد کرد.

تار در سال ۱۹۵۵ متولد و در بوداپست بزرگ شد؛ پدرش نقاش صحنه و مادرش طراح صحنه بود. تار که در کودکی بازیگری را با نقشی در اقتباس تلویزیونی از «مرگ ایوان ایلیچ» تولستایشان شروع کرد، در نوجوانی شروع به ساخت مستندهای کوتاه ۸ میلی‌متری کرد و اولین کارگردانی بلند خود را سال ۱۹۷۹ با درام واقع‌گرایانه «لانه خانوادگی» درباره کمبود مسکن در مجارستان انجام داد. تار بعدها به گاردین گفت: ما با چیزهای تازه، جدید، واقعی و حقیقی، فقط می‌خواستیم با ضدفیلم‌ها، واقعیت را نشان دهیم.

سبک تار با فیلم «لعنت»، فیلمنامه‌ای که با همکاری لازلو کراسناهورکای نوشته و سال ۱۹۸۸ منتشر شد، به طور قطعی تغییر کرد. داستان این فیلمنامه درباره مردی تنهاست که عاشق یک خواننده است. منتقد جاناتان روزنبام از سبک این داستان به عنوان «یک سبک عربی مسحورکننده در اطراف تاریک‌ترین پایگاه صنعتی ممکن» یاد کرده است. تار ۷ سال بعد با اقتباسی از رمان «تانگایشان شیطان» اثر کراسناهورکایی، این مسیر را دنبال کرد و از فیلمش به عنوان «یک اثر سینمایی قدرتمند و رویایی که دنیای خشن خود را خلق می‌کند و بیننده را در تمام مدت مجذوب خود نگه می‌دارد» یاد شد.

تار با هرانیتسکی در سال ۲۰۰۰ با اقتباس دیگری از کراسناهورکایی با عنوان «هارمونی‌های ورکمایستر»، افسانه‌ای درباره ورود یک «سیرک» حاایشان یک نهنگ مرده به شهری دورافتاده در مجارستان، به موفقیت بین‌المللی دست یافت. این فیلم، کلیشه‌های سبکی کلیدی تار، از جمله فیلمبرداری سیاه و سفید، برداشت‌های طولانی و ریتمی حزن‌انگیز را محبوب کرد.

با اقبال از این فیلم تار به سراغ بازیگرانی در حد سوئینتون رفت و فیلم بعدی‌اش، «مردی از لندن» را ساخت که یک فیلم نوآر سیاه و سفید اقتباسی از سیمنون، با نویسندگی مشترک کراسناهورکایی و کارگردانی مشترک هرانیتسکی بود. این فیلم اولین نمایش پر سر و صدای خود را در جشنواره فیلم کن تجربه کرد، هرچند فضای غم‌انگیز آن منجر به واکنش‌های متفاوتی شد. فیلم بعدی و آخر او، «اسب تورین»، داستانی بی‌رحمانه درباره پدر و دختری که در فقر زندگی می‌کنند، بود.

تار پس از آن به عنوان تهیه‌کننده کار کرد، اما باور داشت زندگی تحت رهبری ویکتور اوربان، رهبر راست‌گرای مجارستان که دوره دوم نخست‌وزیری خود را سال ۲۰۱۰ آغاز کرد، دشوار بود. سال ۲۰۱۳، تار مدرسه فیلمسازی خود را تأسیس کرد.